Պրոբացիայի ծառայությունը Հայաստանի Հանրապետությունում

Noro Balayan 4

 

Զրուցակիցն է «Ի ԷԼ ԷԼ ԳՈՐԾԸՆԿԵՐՈՒԹՅՈՒՆ» իրավաբանական գրասենյակի գործընկեր, ներպետական իրավական աշխատանքների գծով Տնօրեն, իրավաբանական գիտությունների թեկնածու Նորայր Բալայանը:

Պարո՛ն Բալայան, դատաիրավական բարեփոխումների ռազմավարական ծրագրի համաձայն՝ անհրաժեշտ է ՀՀ արդարադատության նախարարության կառուցվածքում ստեղծել քրեակատարողական ծառայությունից անկախ և առանձին պրոբացիայի ծառայություն: Արդյո՞ք ծառայությունը ստեղծվել է:

ՀՀ կառավարության 2015 թվականի ապրիլի 30-ի թիվ 19 արձանագրային որոշմամբ հավանության արժանացավ Հայաստանի Հանրապետությունում պրոբացիայի ծառայության ներդրման հայեցակարգը: 2012-2016 թվականների դատաիրավական բարեփոխումների ռազմավարական ծրագրի համաձայն, որպես վերջնաժամկետ, սահմանված էր 2014 թվականը: Ցավոք, պետք է նշել, որ պրոբացիայի ծառայությունը դեռևս չի ստեղծվել:

Արդյո՞ք բոլոր երկրներում պրոբացիայի ծառայությունը գործում է արդարադատության նախարարության կազմում:

Ոչ բոլոր երկրներում է պրոբացիայի ծառայությունը գործում արդարադատության նախարարության կազմում: Կան երկրներ, որտեղ պրոբացիայի ծառայությունը գործում է քրեակատարողական ծառայության համակարգում, կան երկրներ, որտեղ պրոբացիայի ծառայությունը գործում է դատախազության համակագում:

Խնդրում եմ ներկայացնել պրոբացիայի ծառայությունը և ծառայության նպատակը:

«Պրոբացիա» բառը լատիներենից թարգմանաբար նշանակում է փորձաշրջան: Պրոբացիայի ծառայությունը առաջին անգամ ի հայտ է եկել 1823 թվականին Նիդերանդներում և թարգմանաբար կոչվում էր «Դատապարտյալներին հոգեբանական աջակցության հասարակություն», որի կազմում աշխատում էին կամավորության սկզբունքով: Պրոբացիայի ծառայությունը լայն տարածում գտավ եվրոպական երկրներում 2-րդ համաշխարհային պատերազմից հետո: Պետությունները իրենց առջև նպատակ էին դրել ապահովել հանցագործությունների կանխարգելումը և հանցանք կատարած անձանց հասարակությունից չմեկուսացնելը: Պրոբացիայի ծառայության նպատակն է՝ սահմանել որոշակի սահմանափակումներ, չմեկուսացնել անձին հասարակությունից, տրամադրել իրավական, հոգեբանական և սոցիալական աջակցություն՝ խուսափելով հետագայում անձին հասարակություն վերինտեգրելուն:

Վերջերս ՀՀ արդարադատության նախարարության կողմից հանրային քննարկման դրվեց «Պրոբացիայի մասին», «Պրոբացիայի պետական ծառայության մասին» և հարակից այլ օրենքներում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին նախագծերը: Արդյո՞ք ուսումնասիրել եք նախագծերը և ի՞նչ կարծիք ունեք նախագծերի վերաբերյալ:

Նախագծերը բխում են ՀՀ կառավարության կողմից հավանության արժանացած հայեցակարգից: Նախագծերը ուսումնասիրելիս պարզ է դառնում, որ առկա է մի փոքր շտապողականություն: Նախագծերից պարզ է, որ պրոբացիայի ծառայությունը իր գործառույթները հիմնականում իրականացնելու է միայն վերջին երկու փուլերում: Հաշվի առնելով հայ իրականությունը՝ պրոբացիայի ծառայությունը ըստ նախագծի դիտարկվում է պետական ծառայության առանձին տեսակ: Մինչդեռ միջազգային փորձը վկայում է, որ պրոբացիայի ծառայությունը հիմնականում հանդիսանում է քաղաքացիական ծառայության տեսակ: Որպես հետևանք՝ պրոբացիայի մասին առանձին իրավական ակտ՝ մասնավորապես, օրենք բացակայում է: Որպես կանոն, փոփոխություններ և լրացումներ են կատարվում քրեական դատավարության և քրեական օրենսգրքերում, միաժամանակ կառավարության կողմից ընդունվում է պրոբացիայի ծառայության կանոնադրությունը:

Դուք նշեցիք, որ պրոբացիայի ծառայությունը իր գործառույթները հիմնականում իրականացնելու է միայն վերջին երկու փուլերում, իսկ քա՞նի փուլ է առկա:

Եթե նայենք այլ երկրների պրոբացիայի ծառայության գործառույթները, ապա կարող ենք պրոբացիայի գործառույթները, ըստ ժամանակային առումի, բաժանել չորս խմբի՝ մինչդատական, դատական, պենիտենցիար և հետպենիտենցիար:

Կմանրամասնե՞ք յուրաքանչյուր փուլում պրոբացիայի ծառայության գործառույթները:

Պրոբացիայի ծառայությունը մինչդատական փուլում իրականացնում է այլընտրանքային խափանման միջոցներ, ներկայացնում է խորհրդատվական զեկույցներ: Դատական փուլում կրկին ներկայացնում է խորհրդատվական զեկույցներ: Պենիտենցիար փուլում պրոբացիայի ծառայությունը ապահովում է ազատազրկման հետ չկապված պատիժների կատարումը, ներկայացնում է խորհրդատվական զեկույցներ պատիժը կրելուց պայմանական վաղաժամկետ ազատվելու վերաբերյալ, իսկ հետպենիտենցիար փուլում իրականացնում է վերականգնողական ծրագրեր՝ դատապարտյալի հասարակություն վերինտեգրումը ապահովելու համար: Մի շարք երկրներում, որտեղ պրոբացիայի ծառայությունը արդեն համարվում է կայացած ծառայություն, իրականացնում է ավելի քան քառասուն գործառույթներ: Հատկապես կարևորվում է պրոբացիայի ծառայություն գործառույթները հաշտարարության ոլորտում: Եվ 1999 թվականի ԵԽ նախարարների կոմիտեի կողմից հաստատված փաստաթղթի համաձայն հաշտարարությունը հնարավոր է իրականացնել քրեական գործի քննության յուրաքանչյուր փուլում: Միաժամանակ անհրաժեշտ է նշել, որ Անգլիայում և սկանդինավյան երկրներում պրոբացիայի ծառայությունը իր լիազորությունների մի մասը պատվիրակել է հասարակական կազմակերպություններին, մասնավորապես, վերինտեգրման ծրագրերի իրականացման հարցում:

Ի՞նչ է պարունակում խորհրդատվական զեկույցները:

Որպես կանոն խորհրդատվական զեկույցները պարունակում են անձի հոգեբանական բնութագրի վերաբերյալ տեղեկություններ, իրավական գնահատականներ, արդյոք անձին հասարակությունից մեկուսացնելը ինչ հետևանքներ կարող է առաջացնել կամ արդյոք անձը կարող է ուղղվել պատիժը կրելով հասարակությունում:

 

Շնորհակալություն

 

Հարցազրույցը վարեց՝ Նաիրա Մարգարյանը

Մեկնաբանություններ

հետևեք ձեր կայքից

admin

This information box about the author only appears if the author has biographical information. Otherwise there is not author box shown. Follow YOOtheme on Twitter or read the blog.

Թողնել մեկնաբանություն

Մեկնաբանություն թողնելու համար մուտք գործեք :
ԶԼՄ-ներն LEGALinfo.am-ի նյութերը մեջբերելիս պարտադիր պետք է պահպանեն «Հեղինակային իրավունքի և հարակից իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքի դրույթները:

Կայքում արտահայտված կարծիքները պարտադիր չէ, որ համընկնեն կայքի խմբագրության տեսակետի հետ:

© 2012-2017 LEGALinfo.am Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են: